Biuletyn IPN nr 234 (5) / 2025. Wolność i zniewolenie

Book description:

Tytuł majowego numeru „Biuletynu IPN” – Wolność i zniewolenie – nawiązuje do osiemdziesiątej rocznicy zakończenia II wojny światowej w Europie. Z zachodu i wschodu kroczyły armie alianckie, które wypierały niemieckich okupantów. I to jest główne podobieństwo sytuacji zachodniej i wschodniej Europy.

Różnica jest jednak bardzo znacząca. Na Zachodzie Amerykanie wspierani przez inne armie wypędzają Niemców z kolejnych krajów i przekazują możliwość wyboru władz mieszkającym tam narodom. Na Wschodzie Rosjanie wypędzają Niemców, ale instalują w kolejnych krajach ustanowione przez siebie komunistyczne władze. Zachód odzyskuje wolność, Wschód popada w nowe zniewolenie.

Zachęcam do lektury majowego numeru „Biuletynu IPN”.

Jan M. Ruman
redaktor naczelny
„Biuletynu IPN”

Contents:

Spis treści

Wolność i zniewolenie

• Filip Musiał – Między wolnym światem a sowieckim zniewoleniem
  Rok 1945 przyniósł odmienne konsekwencje dla Europy Zachodniej, która stała się po wojnie częścią wolnego świata, i dla Europy Środkowo-Wschodniej, która została zniewolona przez Sowietów i podporządkowana imperialnym interesom Moskwy.
• Barbara Świtalska-Starzeńska – Bezwarunkowa kapitulacja niemieckiej III Rzeszy 8 maja 1945 roku
  Wojna, która zakończyła się po 6 latach, w dniu 8 maja 1945 r. w Europie i 2 września na Dalekim Wschodzie, pochłonęła blisko 50 mln istnień ludzkich. Według szacunków podczas II wojny światowej zginęło niemal 6 mln polskich obywateli.
• Mirosław Orłowski – Zachodnia granica Polski w ideologii obozu narodowego
  Narodowcy spod znaku Stronnictwa Narodowego i Obozu Narodowo-Radykalnego (Grupa „Szańca”) jeszcze przed wybuchem II wojny światowej opowiadali się za ustanowieniem zachodniej granicy Rzeczypospolitej na linii brzegowej Odry i Nysy Łużyckiej. W czasie okupacji wielokrotnie w swoich tezach programowych potwierdzali spójną wizję myśli zachodniej.
• Waldemar Brenda – Gorzki smak zwycięstwa. Polacy w 1945 roku
• Piotr Langenfeld – Polscy Amerykanie na wojnie
• Anna Czocher – „Wojna nigdy się nie skończy”. Atmosfera ostatnich tygodni okupacji na zachodnich terenach Generalnego Gubernatorstwa
• Elżbieta Pietrzyk-Dąbrowska – Urząd Wojewódzki Krakowski uprzejmie prosi… Interwencje w sprawie zaginionych w 1945 roku
• Monika Tomkiewicz – Laboratorium profesora Spannera
• Adam Hlebowicz – Depolonizacja Kresów w latach 1944–1956
• Remigiusz Ławniczak – Zbrodnie Armii Czerwonej na ziemiach polskich wcielonych do III Rzeszy – województwo pomorskie
• Anna Marcinkiewicz-Kaczmarczyk – Punkty UBP przy placówkach PUR. Inwigilacja byłych żołnierzy PSZ powracających do kraju

Sylwetki

• Anna Zechenter – Z ziemi nieludzkiej, z domu niewoli. Władysław Anders (1892‒1970)

Rocznice

• Marek Gałęzowski – Józef Piłsudski. Od socjalizmu polskiego do irredenty polskiej
• Elżbieta Wojcieszyk – Dajcie nam Boga i religię
• 65 lat temu mieszkańcy Zielonej Góry stanęli do walki o Dom Katolicki, który komuniści chcieli im odebrać.

Książki

• Tomasz Szturo – Kornel Makuszyński, czyli o miłości do żony, siebie i Zakopanego
• „Cudnej mimozie – wstrętna pokrzywa”. Listy Kornela Makuszyńskiego do żony Janiny i teściów, Odczytanie z rękopisu, opracowanie i wstęp Justyna Staroń, Warszawa 2024, 440 s.

Wystawa

• Paweł Kosiński – Sąd Wojenny Rzeszy na międzynarodowej wystawie